Wetenschap

Hoewel ik ‘ben gestopt met twitter’ kijk ik toch nog regelmatig even omdat ik niet zo goed weet waar ik anders de fuzz vandaan moet halen. Het tempo van het dagblad is ook online allang niet meer voldoende en ook de staatsnieuwsdienst nos.nl genereert niet zoveel dat je daar elk uur even terug moet komen voor nieuwe ontwikkelingen. Terwijl er op elk moment zo ontiegelijk veel gebeurt, meestal belangrijker nog dan waarover wel wordt bericht. De accounts die ik volg zijn teruggebracht tot die me welgevallen en zo heb ik voor mezelf een bescheiden self-fulfilling timeline gecreëerd.

Nu -ik vind dat verbijsterend- zelfs de VS per twitter gaan worden geregeerd, is het een medium dat momenteel de facto van belang is voor de publieke opinie, en die publieke opinie heeft linksom of rechtsom zijn weerslag in verkiezingsuitslagen en besluitvorming. Het is in het geheel niet verrassend dat #nepnieuws gouden koren op deze molen is.

Het maakt nog maar weer eens duidelijker dat je kwaadwillend-egocentrisch veel meer hebt aan manipulatieve mediamacht dan aan feitenkennis. Als je met een bord voor je kop glashard liegt en niemand uit dezelfde hoek weerlegt dat is dat dus gewoon waar. Berlusconi, Poetin, Erdogan, Trump, wie de media bezit, bezit zomaar 51% van het volk, waarna de rest uitgespeeld is.
De tragiek is dat daardoor de geloofwaardigheid van elk bericht in twijfel moet worden getrokken, dat letterlijk niemand meer zomaar geloofd mag worden ongeacht de autoriteit die we daar ooit aan toegedicht hebben. Hoewel het lijkt te bewijzen dat there’s no truth, there’s only perception, is dat voor feiten natuurlijk gewoon niet waar. 

Ontkennen of weerleggen is echter zinloos. Het is logisch dat een ex-GL voorzitter negatieve -feitelijke- berichten over de PVV graag retweet in de onderliggende hoop dat verspreiding van dergelijke malversaties het electoraat tot inkeer gaan brengen. Logischerwijs zou ieder weldenkend mens naar aanleiding van dergelijke berichten immers moeten besluiten daar niks mee te maken te willen hebben en beter te gaan stemmen, beter voor iedereen, het land, de wereld. En Henk’s volgers zullen het daar helemaal mee eens zijn, maar die hadden dat zelf ook al bedacht.

De aanhangers van de PVV die het account bij wijze van spionage volgen, zullen echter geen enkele moeite hebben om alleen al door die retweet de bevestiging te zien van De Juiste Weg, de geproclameerde vijand is het er immers mee oneens. De inhoud van het bericht zelf doet er in het geheel niet toe, niks, 0%, boeit niet. Ik denk dus dat je dat beter niet kunt doen Henk, omdat het je tegenstander sterker maakt. Dat is best frustrerend, want inhoudelijk is moeten zwijgen natuurlijk een kwalijke zaak waar je als aspirant volksvertegenwoordiger niet in zou moeten berusten.

Hetzelfde verschijnsel zag je bij Trump gebeuren: met feitenkennis en ratio was alles wat er geroepen werd onjuist, onvolledig, suggestief of zinloos, maar dat deed er niet toe, het was amusant en leidde de aandacht lekker af.
Een populair-wetenschappelijke analyse legt veel bloot van wat er tegenwoordig kennelijk nodig is om een leken-meerderheid te behalen.

Ik stel me voor dat bij vele echte wetenschappers de frustratie toeneemt. Een Beatrice de Graaf die zich hele dagen met het terrorisme in de wereld bezighoudt, over feiten uit eerste hand en historisch perspectief beschikt en daar onderbouwd met collega’s wat van vindt, toetsbaar en wel. Daar hoeft een referendum of zelfs maar Het Volk niks van te vinden. En zo zijn er nog duizenden die dat allemaal op hun eigen gebied doen. Laten we die serieus nemen en uitsluitend hén wat vragen als er ergens iets van gevonden moet worden in plaats van de man-op-de-straat. En laten we ze dan ook gewoon de tijd geven die nodig is om een duidelijk antwoord te geven, niet onderbroken door gerelateerde advertenties.

Wetenschap is tijdloos. Wat vandaag waar is, was dat 100 jaar geleden ook (maar dat wisten we toen wellicht nog niet) en is dat over 100 jaar nog. Het zijn feiten, beredeneerd, bewezen, getoetst, gemeten en er wordt continu gezocht of er tegenvoorbeelden zijn die het alsnog in een ander daglicht zouden kunnen zetten. Als we het niet zeker weten, dan is het dus niet waar, of voorlopig waar onder voorwaarden. Een bewezen waarheid, daar hoef je niks van te vinden, die is gewoon zo. Of publieke opinie dat nou leuk vindt of niet.

Ik was desondanks verbaasd dat het boek “The design of everyday things” van Donald A. Norman uit 1988 niet alleen een nostalgische blik op het gedateerde verleden biedt, maar ook principes vermeldt die vandaag nog allemaal gelden en nog steeds niet worden nagevolgd. De voorbeelden van videorecorders en telefoontoestellen zijn weliswaar gedateerd, maar bij het ontwerpen van alledaagse dingen, apparaten, apps, gebouwen enz. wordt deze kennis nog steeds vaak genegeerd. De oppervlakkigheid, snelheid en laagdrempeligheid van technieken maken het verleidelijk snel wat te prutsen, verblind door de exorbitante mogelijkheden van crowdfundings en beursgangen en mogelijk door voorbeelden, 3d-printers enzovoorts. We denken alles wel te weten.

Enfin, zo beland je van het een in het ander. Wat ik maar wil zeggen is dat als we echt verder willen komen en niet razendsnel willen eindigen in een negatieve spiraal waarin een handjevol mensen de gehele wereld in hun macht hebben, we iets moeten doen. Echte beslissingen gefundeerd door wetenschappers laten onderbouwen bijvoorbeeld, en vervolgens een politieke keuze daaruit maken, zoals we dat ooit bedacht hebben. En voor die keuzes, dáár stemmen we voor.